DeFi Nedir
Rehber

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir? Avantantaj ve Dezavantajları

Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir?

Decentralized Finance yani Merkezi olmayan finans anlamına gelen, sözcüklerin kısaltması ile oluşan DeFi nedir? İsminden da anlaşılacağı üzere rastgele bir merkeze bağlı olmayan, rastgele bir otoriteye muhtaçlık duymayan ve dağınık defter ağı dediğimiz Blockchain üzerine kurulmuş finansal sistemdir.

Merkezsiz finans, klâsik finansal sisteme rağmen süratle büyüyerek karşımıza bir alternatif olarak çıkıyor. “Merkeziyetsiz Finans” kavramını daha ayrıntılı olarak ele alırsak; herkesin kullanımına açık, açık kaynaklı, müsaadeye dayalı olmayan, bir otorite tarafından yönetilmeyen ve şeffaflık prensibi üzerine kurulmuş bir ekosistem olarak isimlendirebiliriz.

DeFi Merkezsiz Finans Gelişimi

Yıl olarak 2018 ilk çeyreğinde MakerDAO’nun (Merkezi Olmayan Özerk Kuruluş) popülerleşmesi ile birlikte, ortaya çıkan bir sistemdir. Birinci olarak farklı isimler ile isimlendirilen bu konsept, daha sonrasında ise merkeziyetsiz blockchain sistemi üzerine çalışan şirketlerin bir ortaya gelmesiyle “DeFi” ismini almıştır. Türkçe’ye ise “Merkeziyetsiz Finans” ismiyle geçmiştir. Defi nedir sorusundan çok hikayesi nedir diye sorular da geliyor.

Klâsik finans ile karşılaştırıldığında, DeFi aracıları ortadan kaldırarak getir marjını artırır. Ayrıyeten klasik finansal hizmetlere erişimde sorun çekenler için uygulamalarda fazla işlem yapmaksızın kolaylıkla erişebilir. Merkezsiz finans büyük ölçüde otonomdur, sansüre sağlamdır ve internet irtibatı olan herkes tarafından erişilebilir. Birebir anlamda şeffaftır ve size kendi varlıklarınız üzerinde  kesin anlamda kontrol sağlar.

Merkeziyetsiz Finans DeFi Özgürlüktür

Kripto paraların sağladığı en önemli şey aslında özgürlükçü olmasıydı. Klasik finansa isyan hareketi başlattı. DeFi’ın tek gayesi özgürlükte değil, başka bir yandan klâsik finans sistemine erişim sağlayamayan, ulaşmakta zahmet çeken her bir kullanıcı için kolalık sağlamaktı..

DeFi Nedir

 

Burada bankacılık işlemlerinde sorun olarak gösterdiğimiz durum, işlemin uzun olması, fazla prosedür istemesi ve kısıtlı olmasıdır. Örneğin şu an dünya üzerinde 1.7 milyardan fazla insan “unbanked” olarak tanımlanıyor yani klâsik bankacılık sistemine ulaşamıyor ve bununla birlikte klasik sistem bu sorunun tahlili için büyük adımlar da atmıyor. Bu sebepten ötürü DeFi  yalnızca merkeziyetsiz olması açısından değil, herkese ulaşma isteği ile de ön plana çıkıyor.

 

DeFi Avantajları Nelerdir?

DeFi nedir

DeFi‘nin en önemli faydası, düşük komisyonlarla uluslararası para transferine olanak sağlaması diyebiliriz. Özeliikle yurt dışına para transferi yapan bireyler, hem yüksek komite oranlarına maruz kalıyorlar hem de birçok bürokratik pürüze takılıyorlar. Bu pürüzlerin başında ise ülkelerin uyguladıkları ambargolar yer alıyor.

Ekonomik ambargo uygulanan, finansal durumu iyi olmayan ülkeler DeFi’ye yöneliyor. Merkeziyetsiz finans sayesinde, kullanıcılar düşük komisyonlar ile hızlı biçimde para trasferleri yapabiliyor. Keza Venezuela devletinin birçok para transfer işleminde bunu kullandığını görmüştük

DeFi Aracılığı İle Kredi Kullanma

Merkeziyetsiz finans sisteminin en önemli diğer özelliği ise stake-lend yani kredi alabilme olanağıdır. Klasik bankacılık sisteminde kredi alabilmek için birçok farklı prosedürden geçmek gerekiyor. Kimi bireyler için kredi alma zor veya imkansız hal alabiliyor. Bilhassa “underbanked” olarak tanımlanan, yani klasik bankacılık sisteminin koymuş olduğu yaş, vatandaşlık ya da bunun üzere tahlili olmayan kriterleri sağlamayan kullanıcılar, DeFi sayesinde kredi kullanabiliyor.

Defi ekosistem olarak birçok farklı isteklere sahip kullanıcıları bir ortaya getiriyor. Bu kullanıcılar ortasında çıkar elde etmek gayesi ile borç vermek isteyen bir kesim ve başka bir yandan da borç almak isteyen kesim yer alıyor. Bu sayede hiçbir prosedüre bağlı kalmadan DeFi üzerinden nakit tahlillere de ulaşabiliyorsunuz.

DeFi Dezavantajları Nelerdir?

Blockchain ağında gelişen projelere yatay olarak DeFi de gelişerek farklı finans olanakları sağlıyor. Lakin yapılan araştırmalar, şu an için kripto para kullanıcı sayısı 25 milyon ile sonlu. Başka bir yandan merkeziyetsiz finans ile birlikte, birtakım problemlerde gelişiyor. Örneğin herhangi bir sorunda destek alacak bir biriminin muhattabın bulunmaması, işlemlerin geri alınamıyor oluşu gibi. Diğer yandan yasal olmayan yollar ile elde edilen paralar, kripto paralar ile yasa dışı ticaret, kara para aklama konusu. Bu meseleler ülkeler için önemli manada bir tehdit oluşturmakta ve bu yüzden birtakım ülkeler kendi dijital paralarını çıkarma isteklerinı doğuruyor. Tabi ki kendi dijital paralarını çıkarmaları merkeziyetsiz finans kavramına aksi düşmektedir çünkü bu durumda da yeniden bir otoriteye bağlı kalınmaktadır.

Sık kullanılan DeFi coinleri

Merkezsiz finansla birlikte DeFi coinleri de büyük ilgiye sahip. Gerek platform üzerinde kullanılan coinler gerekse diğer sabit tokenlar boy gösteriyor.

  • Chainlink (LINK): En tanınan defi tokenlarından biri olan Chainlink ödeme servisleri ve Blockchain ağları ortasında bağlantı kurmayı hedefliyor. 2017 ilk çeyreğinde kullanıma sunulan Chainlink’in (LINK) ERC-20 tabanını kullandığını biliyoruz.

 

  • Maker (MKR): Maker, LINK’den sonra en büyük ikinci DeFi tokeni olarak biliniyor. DAI stabil coinleri bünyesinde çalışan Ethereum altyapısını kullanan projedir. Maker’ın gayesi kullanıcılara stabil kripto para ve merkezsiz rezerv bankası hizmeti sunmaktır.

 

  • Aave (LEND): Bir başka ethereum ağında çalışan ve kendi platformu olan Aave (LEND) en değerli merkezsiz finans platformlarından bir tanesi. Aave (LEND) aracılığıyla kullanıcılar, fonlarından kolayca borç vererek faiz getirisi elde edebilir, staking-lending işlemleri yapabilir.

 

  • Synthetix Network Token (SNX): Ethereum ağında geliştirilmiş bir öteki ERC-20 token’ı Synthetix Network Token (SNX) kullanıcılarının kripto paralarını kullanarak pay senetleri, bedelli metaller ve öbür Blockchain ağları ortasında etkileşim kurabilir.

 

  • Dai (DAI): DAI, USD bazlı bir stabilcoin’dir. Bu sebeple lending işlemlerinde sık kullanılor. USDT, USDC ve BUSD üzere USD destekli tanınan birkaç stabil  koin olarak bilinir. DAI ise daha ölçeklenebilir ve esnek olacak biçimde tasarlanmasından ötürü ön plana çıkıyor.
  • Compound (COMP): Compound ise yine kendi platformuna sahip olan, staking lending işlemlerinde kullanılan kripto parasıdır. Comp yatırımcıları Compound protokolündeki değişikliklerde ve güncellemelerde oy sahibi olurlar. Platformu üzerinden kolayca işlemleri yapabilirsiniz.

 

Merkeziyesiz Finans (DeFi) İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Merkezsiz Finans Platformları ile para kazanmak mümkün mü?

2020 yılı merkezsiz finans protokollerinin patlama yaşayarak büyük bir popülerliğe ulaştığı yıl oldu. Birçok defi coinleri %10.000’lere kadar artış yaşadı. Ayrıyeten yatırımcılar, DeFi protokollerine kilitledikleri fonlar aracılığıya yüksek kar marjı elde etti.

Platformları kullanarak Ethereum tabanlı kredi platformlarına borç vererek bunun karşılığında faiz geliri yani pasif gelir kazanmanız mümkün. Yield farming ise daha büyük bir getiri potansiyeline sahip olsa da yatırımcıların yield farming yaparken aldığı risk daha yüksek. Yatırımcıların fonlarını lending (borç vererek) işlemiyle pasif gelir elde etmesine yield farming deniliyor.

Merkezsiz Finans Riskleri Var Mı?

Sık kullanısada DeFi protokolleri hala fazlasıyla riskli. Merkezsiz finans (DeFi) protokollerine yatırım yapanlar aldıkları büyük risklerin karşılığında büyük karlar elde edeceklerine inanıyorlar. Öte yandan her geçen gün yeni bir DeFi protokolü geliştiriliyor ve yeterli projeleri berbatlardan ayırmak hayli güç.

Yukarıda saydğımız risklerde ayrıca hacklenme olasılığıda vardır. Örneğin 2020 yılında  birçok DeFi protokolü çöktü ve piyasa  dakikalar içerisinde 60 milyon dolardan 0’a indi. Hotdog ve Pizzayatırımcıları çok büyük ölçülerde para kaybetti.

Merkezsiz Finans (DeFi) ne vakit yaygınlaşacak?

Her geçen gün giderek daha fazla insan merkezsiz finans (DeFi) ile tanışıyor. Birçok insan merkezsiz finans protokolleri, gelecekte finans dünyasını şekillendireceğe benziyor. O denli ki birtakım DeFi projeleri, klasik bankacılık hizmetlerinden mahrum olan bireylerin Robinhood’u olarak görülüyor.

Fakat bu yeni finansal teknoloji, şimdi daha deneysel ve ölçeklenebilirlik ve güvenlik konusunda çok önemli kaygılar var. Geliştiriciler bu problemleri çözmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Bilhassa Ethereum 2.0 ile birlikte ölçeklenebilirlik problemlerinin büyük ölçüde çözülmesi bekleniyor.

Ethereum 2.0 DeFi’yi nasıl Etkileyecek?

Ethereum 2.0  güncellemesi, merkeziyetsiz finansın tüm problemlerine kesin çözüm getireceği söylenemez. Fakat Ethereum 2.0 bu gayeyle atılan birinci adım. Raiden ve TrueBit üzere öteki protokoller de Ethereum’un ölçeklenebilirlik problemlerinin üstesinden gelmek için çalışmalar sürdürüyor. Bu tahliller muvaffakiyete ulaşırsa Ethereum ağındaki DeFi protokolleri deneysel olmaktan çıkarak gerçek eserler olarak karşımıza çıkma ve hatta ana akımda benimsenme potansiyeli de bir oldukça yükselecektir.

Merkezsiz Finans’ın (DeFi) Kullanım Alanları Neler?

Merkezsiz finans (DeFi) ile staking ve lending platformları, finansal hizmetler uygulamaları, merkezsiz pazar yerleri geliştirilebilir. Şu anda hali hazırda geliştirilen birçok uygulama bu alanlarda hizmet veriyor. Klasik finansal sisteme çok düzgün bir alternatif olacağı düşünülen merkezsiz finans (DeFi) uygulamaları milyonlarca kullanıcıya ev sahipliği yapıyor.

Diğer ilgili Yazılar